कृषक, महिला, युवा र विद्यार्थीहरू सबैभन्दा बढी जोखिममा; मानसिक स्वास्थ्य र आर्थिक संकटको चक्रव्यूह

काठमाडौं, असार १५ — नेपालमा आत्महत्याको अवस्था अब व्यक्तिगत पीडाभन्दा ठूलो राष्ट्रिय संकटको रूपमा देखा पर्न थालेको छ। नेपाल प्रहरीको तथ्यांक अनुसार, आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा ७,२२३ जनाले आत्महत्या गरेका छन्, जुन दिनहुँ औसतमा २० भन्दा बढीको दरमा ज्यान गुमाएको भयावह स्थिति हो। यो दरले नेपालको मानसिक स्वास्थ्य संकट र सामाजिक समस्याको गहिरो चेतावनी दिन्छ।

चिन्ताजनक आँकडा:

1. आत्महत्या गर्ने सबैभन्दा धेरै कृषक वर्गका छन् – ४०% भन्दा बढी।
2. १५ देखि २९ वर्षका युवा तथा विद्यार्थीमा दर उच्च।
3. गृहिणी महिलाहरूमा घरेलु हिंसा र वैवाहिक तनावले ठूलो प्रभाव।
4. पुरुषहरूले महिलाभन्दा बढी आत्महत्या गरेका छन्; बालिकाहरूमा दर बालकभन्दा बढी।

आत्महत्याका कारणहरू:

मानसिक स्वास्थ्य समस्या प्रमुख कारण हो – डिप्रेसन, चिन्ता र निराशा प्रमुख ट्रिगर हुन्। साथै, सम्बन्ध बिग्रनु, बेरोजगारी, ऋणको भार, लागुपदार्थ सेवन र दीर्घरोगले पनि व्यक्तिलाई आत्महत्या तर्फ धकेलिरहेको छ।

प्रवृत्ति र विधिहरू:

नेपालमा धेरैजसो आत्महत्या झुन्डिएर वा विष सेवन गरेर हुने गरेको छ। विशेष गरी ग्रामीण क्षेत्रमा कीटनाशक औषधिको सहज उपलब्धताले यो प्रवृत्तिलाई अझ भयावह बनाएको छ।

समाधान के?

“नेपालमा आत्महत्या” नियन्त्रण गर्न तत्काल कदम चाल्नुपर्छ। मानसिक स्वास्थ्य केन्द्रहरूको विस्तार, निःशुल्क परामर्श सेवा, सामाजिक सहयोग कार्यक्रम र शिक्षा प्रणालीमा जीवन सीप सिकाउने पहल अनिवार्य छन्। विद्यालयदेखि गाउँपिच्छे ‘सुनुवाइ केन्द्र’ स्थापना गरिनु जरुरी छ।

१३ देशमा भोकमरी संकट गहिरिँदै: ५ देशमा लाखौं जनजीवन जोखिममा

निष्कर्ष: नेपालमा आत्महत्याको अवस्था

जीवन अनमोल छ। आत्महत्या अन्तिम विकल्प होइन। यदि तपाईं वा तपाईंका चिनेजानेका कसैलाई मानसिक पीडा छ भने, सहायता माग्न नहिचकिचाउनुहोस्।