काठमाडौं, साउन २२ – विद्युतीय धराप अहिले किसान र तस्कर दुवैको ‘हतियार’ बन्दै गएको छ- यसको पछिल्लो दुखद प्रमाण बनेको छ चितवन र मकवानपुरको घटना। बुधबारको दिन, चितवन र मकवानपुर जिल्लामा अलग–अलग ठाउँमा थापिएका विद्युतीय धरापमा परेर एकै दिन एक गैँडा र एक मान्छेको ज्यान गएको छ।

मनहरीमा आफैंले थापेको धरापले लियो जीवन

मकवानपुरको मनहरी गाउँपालिका–६ मा धानखेतमा राखिएको विद्युतीय धरापमा परेर ३४ वर्षीय लालबाबु मुक्तानको मृत्यु भएको छ। उनी खेत गोड्न जाँदा हुक गरिएको नाङ्गो तारमा ज्यान गुमाए।

स्थानिय वडाध्यक्षका अनुसार, मृतक मुक्तानको परिवारसँग अन्त्येष्टि खर्चसमेत नभएपछि पालिकाले ३० हजार रूपैयाँ सहयोग गर्ने तयारी गरेको छ।

माडीमा धरापमा परेर गैंडा मृत, दोषी पक्राउ

त्यसैदिन चितवनको माडी नगरपालिका–२ भैरवपुरमा २० वर्षे भाले गैँडा पनि विद्युतीय धरापमा परेर मारिएको छ। धानबाली जोगाउने बहानामा हरिभक्त श्रेष्ठले थापेको धरापमा परेर गैँडा मरेको हो।

निकुञ्जले खाग र खुर सुरक्षित राखी श्रेष्ठलाई नियन्त्रणमा लिएको छ। कानुनअनुसार, गैँडा मारेमा वा अंगको कारोबार गरेमा पाँच वर्षदेखि १५ वर्षसम्म कैद र १० लाखसम्म जरिवाना हुने प्रावधान छ।

विद्युतीय धराप: फैलँदो खतरा

गाउँगाउँमा पुगेको बिजुली अब जङ्गली जनावर र मानिस दुवैका लागि ज्यानको जोखिम बन्न थालेको छ।

पछिल्ला केही उदाहरणहरू:

1. २०७८ असोज, बर्दिया — बँदेल मार्न राखिएको धरापमा परेर ३ जनाको मृत्यु
2. २०७९ माघ, झापा — जंगली हात्तीबाट जोगिन राखिएको धरापमा परेर स्थानीयको मृत्यु
3. २०७९ माघ ६, नवलपरासी — तस्करले गैँडा मारेपछि खाग र खुर लिएर भागे
4. २०८१/८२ — विद्युतीय धरापबाट गैंडा मारिएको एक घटना

निकुञ्जका अनुसार चालु वर्ष यो गैंडाको पहिलो मृत्यु हो।

धराप र तारबारको फरक बुझ्न जरुरी

धेरै किसानले विद्युतीय तारबार र धरापलाई एकै ठान्छन्। तर तारबारमा कम भोल्टको DC करेन्ट प्रवाह हुन्छ जुन घातक हुँदैन। धराप भने पोलबाट सिधै नाङ्गो तार झारेर तयार पारिन्छ जसले सिधै ज्यान लिन्छ।

समाधान के हो?

1. सचेतना कार्यक्रमको विस्तार
2. निकुञ्जसँगको समन्वय
3. वैकल्पिक सुरक्षाका उपाय (पर्खाल, तारबार)
4. कानुनी कार्यान्वयन कडाइ

सप्तरीमा मदिरा तस्करको मृत्यु, तस्करहरूले प्रहरीमाथि आक्रमण गर्दा प्रहरी गोली चलाउन बाध्य

विद्युतीय धराप अब केवल वन्यजन्तु होइन, मानिसका लागि पनि मारक बनिरहेको छ। राज्य, निकुञ्ज र समुदायबीच सन्तुलन कायम गरी सुरक्षा, संरक्षण र न्यायबीचको पुल बन्ने बेला आएको छ।