काठमाडौं, पुष १३ – नेपाली राजनीतिमा नयाँ इतिहास रचिएको छ। रास्वपा सभापति रवि लामिछाने र काठमाडौं महानगरका मेयर बालेन शाहबीच बृहत् एकताका लागि ७ बुँदे सहमतिमा हस्ताक्षर भएको छ। शनिबार साँझदेखि म्याराथन वार्ता गरिरहेका दुई पक्षबीच आइतबार बिहान ४ बजे सहमतिमा हस्ताक्षर भएको हो।

मुख्य सहमति: बालेन भावी प्रधानमन्त्री

सहमति अनुसार राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको केन्द्रीय सभापति रवि लामिछाने रहने भएका छन् भने आसन्न प्रतिनिधि सभाको निर्वाचनपछि संसदीय दलको नेता तथा भावी प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवार बालेन्द्र शाह हुने भएका छन्।

पार्टीको नाम, चुनाव चिन्ह र झण्डा भने राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीकै हुने भएको छ। पार्टीको चुनाव चिन्ह ‘घण्टी’ कायम रहनेछ।

सहमतिका मुख्य बुँदाहरू

१. जेनजी आन्दोलनको अपनत्व

नवयुवाहरूले भ्रष्टाचार र कुशासन विरुद्ध गरेको आन्दोलनको अपनत्व लिइ घाइते तथा शहिद परिवारका मागहरूको यथोचित सम्बोधन गर्ने प्रतिबद्धता जनाइएको छ।

२. १० वर्षमा मध्यम आय भएको राष्ट्र

समुन्नति र सामाजिक न्यायका राष्ट्रिय उद्देश्यहरूका लागि गहिरा नीतिगत, संस्थागत एवं संरचनात्मक सुधारहरू मार्फत अर्को १० वर्षभित्र नेपाललाई सम्मानजनक मध्यम आय भएको राष्ट्र बनाउने मार्गचित्रको इमान्दार कार्यान्वयन गर्ने प्रतिबद्धता जनाइएको छ।

३. पार्टी संरचना

बृहत् एकता पछि स्थापित हुने राजनीतिक दलको नाम ‘राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी’ रहने छ। दलको झण्डा साविककै निलो पृष्ठभूमिको मध्य भागमा सेतो रङ्गको गोलाकार बीचमा निलो रङ्गको घण्टीको आकृति, दलको चुनाव चिन्ह घण्टी र केन्द्रीय कार्यालय काठमाडौँ उपत्यकामा रहनेछ।

४. नेतृत्व संरचना

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको केन्द्रीय सभापति रवि लामिछाने रहने र आसन्न प्रतिनिधि सभाको निर्वाचनपछि संसदीय दलको नेता तथा भावी प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवार बालेन्द्र शाह हुने व्यवस्था गरिएको छ।

५. संगठनात्मक विस्तार

बृहत् एकता पश्चात् पार्टीको संगठनात्मक संरचनालाई थप सक्षम र फराकिलो बनाउन युवा अभियन्ता एवं अनुभवी विज्ञहरूलाई समुचित समायोजन गर्दै जिम्मेवारी तोक्दा योग्यता, समावेशिता र सार्वजनिक छविलाई आधार मानिनेछ।

६. निर्वाचन आयोगमा अद्यावधिक

यस सम्झौता बमोजिम राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी सम्बन्धी दस्तावेज निर्वाचन आयोगमा अद्यावधिक गरिनेछ। बालेन शाहका तर्फबाट केन्द्रीय सदस्य थपेर निर्वाचन आयोगमा अद्यावधिक गर्ने समझदारी भएको छ।

७. अन्य शक्तिहरूलाई आह्वान

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको सिद्धान्त, नेतृत्व र चुनाव चिन्ह ‘घण्टी’ मा गोलबद्ध भइ लोकतान्त्रिक सुशासन, समुन्नति र सामाजिक न्यायका मुद्दा अघि बढाउन अन्य सुसंस्कृत एवं परिवर्तनकामी वैकल्पिक राजनीतिक शक्ति, समूह र व्यक्तिहरूलाई आह्वान गरिएको छ।

हस्ताक्षर कार्यक्रममा उपस्थिति

हस्ताक्षर कार्यक्रममा रास्वपाका स्वर्णिम वाग्ले, डीपी अर्याल, शिशिर खनाल, असिम शाह र बालेन शाह पक्षका कुमार बेन, के पी खनाल, निश्चल बस्नेत, भुपदेव शाह, सुदिप ढकाल लगायत उपस्थित थिए।

कठिन वार्ता र समझदारी

यो सहमतिमा पुग्नु सजिलो थिएन। स्रोतका अनुसार शनिबार साँझ ७ बजेदेखि सुरु भएको वार्ता पद बाँडफाँटका विषयमा ‘डेडलक’ मा पुगेको थियो। रवि लामिछाने पछि वार्तामा सहभागी भएपछि छलफल फेरि गतिलो भएको थियो।

बालेन-कुलमान पनि वार्तामा

उल्लेखनीय कुरा के छ भने बालेन शाह र पूर्व ऊर्जामन्त्री कुलमान घिसिङबीच पनि छलफल भएको थियो। तर कुलमानले यस पटकको एकतामा सहभागी नहुने निर्णय गरेका छन्। उनले आफ्नो स्वतन्त्र राजनीतिक यात्रा जारी राख्ने संकेत गरेका छन्।

मन्त्री कुलमानको १०० दिनमा १०१ काम: जिर्ण र अपुरा ठेक्का तोड्नेदेखि बुढीगण्डकीको मोडालिटीसम्म

राजनीतिक विश्लेषण

राजनीतिक विश्लेषकहरू यो एकतालाई नेपाली राजनीतिमा महत्वपूर्ण घटनाक्रमका रूपमा हेरिरहेका छन्। दुई लोकप्रिय युवा नेताको एकताले आगामी प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने अनुमान गरिएको छ।

रास्वपाले २०७९ सालको निर्वाचनमा ७ प्रतिशत मत र २० सिट प्राप्त गरेको थियो। बालेन शाह काठमाडौं महानगरको मेयरका रूपमा अत्यन्त लोकप्रिय छन्। दुवैको एकताले युवा मतदाता आकर्षित गर्ने सम्भावना रहेको विश्लेषकहरू बताउँछन्।

परम्परागत दलहरूको चिन्ता

यो एकताले परम्परागत राजनीतिक दलहरूमा चिन्ता बढाएको छ। नेपाली कांग्रेस, एमाले र माओवादी केन्द्रजस्ता दलहरू युवा मतदाता गुमाउने डरमा रहेको विश्लेषण छ।

विशेष गरी काठमाडौं उपत्यका र शहरी क्षेत्रमा यो एकताले ठूलो प्रभाव पार्ने अनुमान गरिएको छ।

सामाजिक सञ्जालमा उत्साह

सामाजिक सञ्जालमा यो खबरले तुरुन्तै चर्चा पाएको छ। युवाहरूले आशावादी प्रतिक्रिया दिइरहेका छन्। “परिवर्तनको नयाँ आशा”, “युवा नेतृत्वको उदय” जस्ता शब्दहरू प्रयोग गरिएको छ।

तर केही आलोचकहरूले यसलाई ‘पद बाँडफाँटको खेल’ भन्दै आलोचना गरिरहेका छन्।

अर्थ मन्त्रालयमा पठाइने

सहमति अनुसार बृहत् एकता सम्बन्धी औपचारिक प्रक्रिया अगाडि बढाइनेछ। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको केन्द्रीय समिति विस्तार गरी निर्वाचन आयोगमा अद्यावधिक गर्ने काम चाँडै हुने जनाइएको छ।

फागुन २१ को निर्वाचन

आगामी फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधि सभाको निर्वाचनलाई लक्ष्य गरेर यो एकता गरिएको हो। दुवै पक्षले मिलेर चुनावी रणनीति तयार गर्ने र उम्मेदवार छनोट गर्ने काम अब थालिनेछ।

कुलमान घिसिङको भूमिका

यद्यपि कुलमान घिसिङ यस पटकको एकतामा सहभागी भएनन्, तर भविष्यमा उनको भूमिकाबारे अनुमान लगाइएको छ। केही विश्लेषकहरू उनले स्वतन्त्र रूपमा चुनाव लड्ने वा अर्को चरणमा एकतामा जुट्ने सम्भावना रहेको बताउँछन्।

रवि लामिछाने र बालेन शाहबीचको यो ऐतिहासिक एकता नेपाली राजनीतिमा नयाँ अध्याय हो। युवा नेतृत्व, सुशासन र परिवर्तनको एजेन्डा बोकेर अघि बढेको यो एकताले आगामी निर्वाचनमा कस्तो प्रभाव पार्छ, त्यो हेर्न बाँकी छ।

परम्परागत राजनीतिबाट थकित र परिवर्तनको चाहना राख्ने नेपाली जनताका लागि यो एउटा नयाँ विकल्पका रूपमा उभिएको छ। तर वाचा र यथार्थबीचको दूरी कति हुन्छ, त्यो समयले मात्र बताउनेछ।