लेखा परीक्षणको क्रममा देखिने बेरुजु सुधारयोग्य त्रुटि हो, न कि अनिवार्य रूपमा भ्रष्टाचार। यसबारे स्पष्ट बुझाइ आवश्यक छ।

काठमाडौं, जेठ २० – नेपालको सार्वजनिक लेखा प्रणालीमा ‘बेरुजु’ भन्ने शब्द प्राविधिक, संवेदनशील र सुधारोन्मुख प्रकृतिको भए पनि, आम जनमानसमा यो शब्दलाई “भ्रष्टाचार” को पर्यायवाची ठान्ने प्रवृत्ति बढ्दो छ। तर, वास्तवमा बेरुजु भनेको भ्रष्टाचार होइन — यो लेखा परीक्षणको एउटा अनिवार्य र सुधारयोग्य उत्पादन हो।

बेरुजु के हो?

बेरुजु भन्नाले लेखा परीक्षणको क्रममा देखिने त्रुटि, अपूर्णता वा प्रक्रियागत विचलनलाई जनाउँछ — जुन अक्सर नियतपूर्वक होइन, प्रक्रियागत कमजोरीका कारण देखिन्छ।

बेरुजु र भ्रष्टाचारको स्पष्ट अन्तर

नेपालमा देखिने प्रमुख बेरुजुका प्रकार

1. असुल बेरुजु – अनियमित खर्च वा राजस्व नउठाएको अवस्था
2. नियमित बेरुजु – प्रक्रिया नपुगी खर्च भए तापनि सरकारी प्रयोजनमा प्रयोग
3. पेश्की बेरुजु – फछ्र्यौट नगरिएको अग्रिम रकम
4. सैद्धान्तिक बेरुजु – नीति विपरीत निर्णय, तर प्रत्यक्ष आर्थिक क्षति छैन

बेरुजु देखिनुको कारण

1. कागजातको ढिलाइ
2. लेखा प्रणाली अद्यावधिक नहुनु
3. कर्मचारी सरुवा हुँदा फछ्र्यौट नहुनु
4. आन्तरिक अनुगमन कमजोर हुनु

समाधान र सुधारका उपायहरू

1. समयमै कागजात संकलन र प्रमाणीकरण
2. लेखा शाखालाई नियमित तालिम
3. स्वीकृति प्रक्रिया स्पष्ट पार्ने
4. आन्तरिक लेखा परीक्षण मजबुत बनाउने
5. जिम्मेवारी स्पष्ट किटान गर्दै लेखा समितिलाई सक्रिय बनाउने

वेरूजुको बढ्दो अवस्था र यसको संरचनात्मक जरा: नेपालमा वित्तीय अनुशासनको संकट

निष्कर्ष: भ्रम हटाऔं, उत्तरदायित्व बढाऔं

बेरुजु लेखा परीक्षणको सूचक हो, दोष होइन। सबै बेरुजु भ्रष्टाचार होइनन्, र सबै भ्रष्टाचार बेरुजुका रूपमा देखिँदैनन्।
अब समय आएको छ — बेरुजु भनेको भ्रष्टाचार होइन भन्ने बुझाइ फैलाउने र लेखा प्रणालीलाई सुधारमुखी बनाउने।

“बेरुजु बुझौं, जवाफदेही शासन बलियो बनाऔं!”