काठमाडौं, पुष २३ – नेपालको समकालीन राजनीतिमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को उदय केवल नयाँ दलको प्रवेश मात्र होइन, यो नेपाल राष्ट्र स्वयं परिवर्तन खोजिरहेको समयचक्रसँग गाँसिएको महत्वपूर्ण राजनीतिक घटना हो। रास्वपा, यसका अध्यक्ष रवि लामिछाने र नेपाल राष्ट्र को प्रतीकात्मक कुन्डलीलाई सँगै राखेर हेर्दा अवसर र जोखिम दुवै स्पष्ट देखिन्छन्।

रास्वपाको स्थापना र प्रतीकात्मक कुन्डली

रास्वपाको स्थापना २१ जुन २०२२ मा भएको हो। यस मितिबाट बनाइएको प्रतीकात्मक कुन्डलीअनुसार पार्टीको सूर्य मिथुन राशिमा पर्छ। मिथुन राशिले सञ्चार, प्रश्न उठाउने प्रवृत्ति, सार्वजनिक बहस र जनसम्पर्कलाई शक्ति मानिन्छ। यही कारण रास्वपा संगठन निर्माणभन्दा अघि नै जनमतको बलमा अघि बढ्न सफल भयो।
तर मिथुन राशिको मूल कमजोरी अस्थिरता हो। विचार, संगठन र नेतृत्व एउटै दिशामा बाँध्न नसकिए लोकप्रियता क्षणिक बन्न सक्छ भन्ने संकेत यस राशिले दिन्छ।

यही मिथुन ऊर्जासँग पार्टी अध्यक्ष रवि लामिछानेको स्वभाव पनि रोचक रूपमा जोडिन्छ। १३ सेप्टेम्बर १९७५ मा जन्मिएका लामिछानेको सूर्य कन्या राशिमा पर्छ। कन्या राशिले विश्लेषणात्मक सोच, तथ्यमा आधारित प्रश्न, प्रणालीगत कमजोरी पहिचान गर्ने क्षमता र सुधारको आग्रह जनाउँछ। लामिछानेको सार्वजनिक जीवन पनि यही स्वभावसँग मेल खान्छ – भावनात्मक भाषणभन्दा प्रणालीका त्रुटिमाथि प्रश्न उठाउने र उत्तर खोज्ने शैली।

तर कन्या राशिको चुनौती पनि उत्तिकै गहिरो छ। अत्यधिक आलोचना, निर्णयमा ढिलाइ र पूर्णतावाद कहिलेकाहीँ नेतृत्वका लागि अवरोध बन्न सक्छ। रास्वपाको संरचनासँग यो पक्ष जोडिँदा स्पष्ट सन्देश देखिन्छ – यदि आलोचनालाई संस्थागत समाधानमा रूपान्तरण गर्न सकिएन भने पार्टीभित्र असन्तुलन बढ्न सक्छ।

नेपाल राष्ट्रको कुन्डली र शनि कालको प्रभाव

नेपाल राष्ट्रको राजनीतिक कुन्डलीसँग यी दुवैलाई जोड्दा वर्तमान अवस्था अझ स्पष्ट हुन्छ। नेपाल अहिले शनि ग्रहको प्रभावमा रहेको देखिन्छ। शनि पुराना संरचना भत्काउने, गलत अभ्यासलाई दण्ड दिने र नयाँ संस्थागत ढाँचाको माग गर्ने ग्रह मानिन्छ। यही कारण परम्परागत राजनीतिक दलहरू दबाबमा छन् र नयाँ शक्तिका लागि स्थान खुलिरहेको छ। रास्वपा यही शनि चक्रमा जन्मिएको दल हो, जसले पुरानो राजनीतिक संस्कारमाथि प्रश्न उठाएको छ।

सरकार निर्माणको सम्भावनाबारे हेर्दा, ज्योतिषीय र राजनीतिक संकेत दुवै एउटै निष्कर्षतर्फ जान्छन्। रास्वपाले एक्लै बहुमतसहित सरकार बनाउने सम्भावना कमजोर देखिए पनि आगामी निर्वाचन र त्यसपछिका सत्ता समीकरणमा निर्णायक भूमिका खेल्ने योग बलियो देखिन्छ। अर्थात् रास्वपा “प्रधानमन्त्री उत्पादन गर्ने” भन्दा बढी “प्रधानमन्त्री चयन गर्ने” शक्ति बन्ने संकेतमा छ।

तर यही शनि कालले जोखिम पनि देखाउँछ। सन् २०२४ देखि २०२६ सम्मको अवधि रास्वपा र रवि लामिछाने दुवैका लागि निर्णायक परीक्षणको समय हो। यस अवधिमा पार्टीभित्र आन्तरिक द्वन्द्व बढे, नेतृत्व अत्यधिक व्यक्तिकेन्द्रित भयो वा जनअपेक्षाअनुसार ठोस परिणाम दिन नसकियो भने जनविश्वास गुम्ने खतरा उच्च देखिन्छ।

पतनको संकेत तीन अवस्थामा स्पष्ट देखिन्छ-पहिलो, पार्टी एक व्यक्तिमा मात्र निर्भर रह्यो भने। दोस्रो, सत्ता समीकरणमा जाँदा आफ्नै मूल एजेन्डाबाट विचलित भयो भने। तेस्रो, आलोचना र नारामा सीमित भई संस्थागत सुधार देखाउन नसकियो भने।

तर सकारात्मक सम्भावना पनि उत्तिकै बलियो छ। यदि रास्वपाले दोस्रो तहको नेतृत्व विकास गर्‍यो, संगठनलाई मजबुत बनायो र कन्या स्वभावअनुसार आलोचनालाई समाधानमा रूपान्तरण गर्‍यो भने यही शनि कालले पार्टीलाई दीर्घकालीन राजनीतिक शक्ति बनाउनेछ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी, रवि लामिछाने र नेपाल राष्ट्र एउटै परिवर्तनकालीन चक्रमा छन्। सत्ता नजिक छ, तर स्थायित्व वा पतन कुन दिशामा जाने भन्ने निर्णय यही केही वर्षले गर्नेछ। यो समय रास्वपाका लागि अवसर मात्र होइन, गम्भीर चेतावनी पनि हो।

नेपालमै पहिलोपटक दूध दुहुने प्रतियोगितात्मक रियालिटी शो ‘दूध’ सुरु हुँदै