काठमाडौँ, २५ चैत । विश्वले सास रोकेर अर्को विनाशकारी युद्धको प्रतीक्षा गरिरहेका बेला अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प र इरानबीच दुई हप्ताका लागि युद्धविराम गर्ने सहमति भएको छ। “आज राति एउटा सिङ्गो सभ्यताको अन्त्य हुनेछ” भन्ने ट्रम्पको भयावह चेतावनीको केही घण्टाभित्रै नाटकीय रूपमा यो सैन्य आक्रमण स्थगित भएको हो।

के थियो ट्रम्पको त्यो अन्तिम चेतावनी?

मंगलबार बिहान ट्रम्पले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोसल’ मा एक सन्देश लेख्दै इरानमाथि भीषण बमबारी गर्ने अन्तिम समयसीमा तोकेका थिए। उनले लेखेका थिए, “आज राति एउटा सिङ्गो सभ्यता मर्नेछ, जुन फेरि कहिल्यै फर्कने छैन। म यो चाहन्न, तर सायद यो हुनेछ।” ट्रम्पले इरानका पावर प्लान्ट, पुल र नागरिक पूर्वाधारहरू उडाउने धम्की दिनुभएको थियो, जसलाई धेरै कानुनी विज्ञहरूले ‘युद्ध अपराध’ को संज्ञा दिएका थिए।

पाकिस्तानको निर्णायक मध्यस्थता र हर्मुज स्ट्रेटको सर्त

आक्रमण सुरु हुन करिब डेढ घण्टा मात्र बाँकी छँदा ट्रम्पले आक्रमण रोक्ने घोषणा गर्नुभयो। यसको श्रेय उहाँले पाकिस्तानलाई दिएका छन्। ट्रम्पका अनुसार पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री शहबाज सरिफ र फिल्ड मार्सल असिम मुनिसँगको कुराकानीपछि उहाँले इरानलाई दुई हप्ताको समय दिएका हुन्।

सहमतिअनुसार:

१. हर्मुज स्ट्रेट (Strait of Hormuz): इरानले विश्वको २० प्रतिशत तेल र ग्यास ओसारपसार हुने यो महत्वपूर्ण जलमार्ग ‘पूर्ण, तत्काल र सुरक्षित’ रूपमा खोल्न सहमत हुनुपर्नेछ।

२. १५ दिने समय: यो अवधिमा दुवै देशले स्थायी शान्तिका लागि १० बुँदे प्रस्तावमा छलफल गर्नेछन्।

इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराक्चीले पनि ट्वीट गर्दै “यदि इरानमाथिको आक्रमण रोकिएमा हाम्रा सशस्त्र बलले पनि रक्षात्मक कारबाही बन्द गर्ने” पुष्टि गरेका छन्।

युद्धको ५ हप्ता: कति भयो क्षति?

फेब्रुअरी २८ देखि इजरायल र अमेरिकाले इरानविरुद्ध सुरु गरेको यो संयुक्त सैन्य अभियानमा अहिलेसम्म ठूलो मानवीय क्षति भइसकेको छ:

– इरानमा: करिब २,०७६ जनाको मृत्यु।

– खाडी मुलुकमा: थप २८ जनाको ज्यान गएको।

– अमेरिका: १३ सैनिकको मृत्यु।

– इजरायल: २६ जनाको मृत्यु।

इजरायल र अमेरिकाले इरानलाई आणविक हतियार बनाउनबाट रोक्न यो युद्ध आवश्यक रहेको दाबी गरे पनि अन्तर्राष्ट्रिय कानुन विज्ञहरूले यसलाई ‘विना उक्साहट गरिएको गैरकानुनी आक्रमण’ भनेका छन्।

अब के हुन्छ?

अबको दुई हप्ता इस्लामावादमा थप वार्ताहरू हुने अपेक्षा गरिएको छ। यद्यपि, इजरायलले यो युद्धविरामलाई पूर्ण रूपमा पालना गर्छ कि गर्दैन र लेबनानमा हिजबुल्लाहविरुद्धका आफ्ना आक्रमणहरू रोक्छ कि रोक्दैन भन्नेमा आशंका कायमै छ। विश्लेषकहरूका अनुसार ट्रम्पले बालेको यो ‘युद्धको आगो’ निभाउने जिम्मा पनि अहिले ट्रम्पकै काँधमा आएको छ।

शिक्षा मन्त्रालयको ‘बोल्ड’ निर्णय: निजी विद्यालयमा कक्षा फेरिँदा भर्ना शुल्क लिन नपाइने, अग्रिम भर्ना पनि रोक!