रेमिटेन्स आउँदैन मात्रै जान्छ पनि: विदेशी कामदारले ६ महिनामा लिए ६ अर्ब ९८ करोड

काठमाडौं, माघ २० । नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकले रेमिटेन्सको दुवै दिशामा प्रवाह देखाएको छ। पुस महिनामा एक खर्ब ९२ अर्ब ६२ करोड रुपैयाँ रेमिटेन्स नेपाल भित्रिए पनि सोही महिनामा ९८ करोड ४३ लाख रुपैयाँ नेपालबाट बाहिरिएको छ।

उल्लेख्य वृद्धि दर

पुस महिनामा भित्रिएको रेमिटेन्स गत वर्षको सोही महिनाको एक खर्ब २२ अर्ब रुपैयाँको तुलनामा ७० अर्ब रुपैयाँले बढी हो। यसले गत वर्षको तुलनामा ५७.४ प्रतिशतको उल्लेख्य वृद्धि देखाउँछ, जसले नेपालको अर्थतन्त्रमा वैदेशिक रोजगारीको महत्त्वपूर्ण भूमिका रहेको संकेत गर्छ।

छ महिनाको प्रदर्शन

आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो छ महिनामा कुल रेमिटेन्स आप्रवाह १० खर्ब ६२ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ, जुन गत वर्षको तुलनामा ३९.१ प्रतिशतले बढी हो। यस अवधिमा:

– दुई लाख ६ हजार आठ सय सात जनाले वैदेशिक रोजगारीका लागि अन्तिम श्रम स्वीकृति लिएका छन्
– एक लाख ९४ हजार ७३३ जनाले पुनः श्रम स्वीकृति लिएका छन्
– चालु आर्थिक वर्षको छ महिनामा औसत प्रतिमहिना साढे एक खर्ब रुपैयाँ बढी रेमिटेन्स भित्रिरहेको छ

रेमिटेन्स बहिर्गमनको अर्को पक्ष

नेपालमा रेमिटेन्स भित्रिने कुरा मात्र होइन, बाहिरिने कुरा पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण देखिएको छ। नेपालमा काम गर्ने विदेशी श्रमिकहरूले पनि मनग्य रेमिटेन्स आफ्नो देश फिर्ता लैजाने गरेको राष्ट्र बैंकको तथ्यांकले देखाएको छ।

बहिर्गमन तथ्यांक:

– चालु आर्थिक वर्षको ६ महिनामा: ६ अर्ब ९८ करोड २६ लाख रुपैयाँ बाहिरिएको
– गत वर्षको सोही अवधि: ४ अर्ब ५७ करोड रुपैयाँ मात्र बाहिरिएको थियो
– बहिर्गमनमा २ अर्ब रुपैयाँ बढीको वृद्धि
– पुस महिनामा मात्र: ९८ करोड ४३ लाख रुपैयाँ बाहिरिएको

यसले “नेपालीहरू मात्रै काम खोज्दै विदेश जान्छन्” भन्ने भाष्यलाई चिरिदिएको देखिन्छ। तर, यसरी रेमिटेन्स बाहिरिएको तथ्यांक हेर्दा नेपालीले विदेशमा गर्ने काम र विदेशीले नेपालमा गर्ने कामबीच भने स्पष्ट फरक छ।

कामको प्रकृतिमा फरक

नेपाली कामदारहरू विदेशमा:

– खासगरी मलेसिया, दुबई, कतार, साउदी, भारतमा १० लाख बढी श्रमिक काम गरिरहेका छन्
– घरायसी काम, निर्माण क्षेत्रमा लेवर, सरसफाई कर्मचारी, सेक्युरिटी, होटल क्षेत्रमा काम गर्छन्
– असुरक्षित, न्यून स्तरको कामहरू बढी गर्ने गरेका छन्
– न्यून ज्यालामा काम गर्ने नेपाली श्रमशक्ति
– हालै केही वर्षदेखि युरोपका विभिन्न देशसम्म पुग्ने गरेका छन्
– पछिल्लो समय ठूलो टेक कम्पनी र अन्य क्षेत्रमा सम्मानित काम गर्नेको संख्या बढ्दो

विदेशी कामदारहरू नेपालमा:

– खासगरी भारत र चीनबाट आउने गरेका छन्
– ठूला सडक, पुल, ठूलो उद्योग, जलविद्युतमा काम गर्छन्
– माथिल्लो ओहोदा वा प्राविधिक काम गर्ने गरेका छन्
– सम्मानित कामको श्रेणीमा रहेको देखिन्छ
– सन् २०२४ को श्रम प्रवासन प्रतिवेदनमा यस्तो उल्लेख छ

बलियो बाह्य सूचकहरू

मुलुकको आन्तरिक आर्थिक सूचक अपेक्षित रूपमा सुधार नदेखिए पनि बाह्य क्षेत्र मजबुत रहेको छ:

विदेशी विनिमय सञ्चिति:

– पुस मसान्तमा ३२ खर्ब ४२ अर्ब ४५ करोड रुपैयाँ पुगेको छ
– असार मसान्तको २६ खर्ब ७७ अर्ब ६८ करोड रुपैयाँको तुलनामा २१.१ प्रतिशतले वृद्धि
– अमेरिकी डलरमा १५.२ प्रतिशतले वृद्धि भई २२ अर्ब ४७ करोड डलर पुगेको छ
– छ महिनाको वस्तु आयातको लागि २१.४ महिना र वस्तु तथा सेवा आयातको लागि १८.१ महिना पर्याप्त

चालु खाता:

– चार खर्ब २९ अर्ब ९१ करोड रुपैयाँले बचतमा
– गत वर्षको एक खर्ब ६५ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँको तुलनामा उल्लेख्य सुधार

शोधनान्तर स्थिति:

– पाँच खर्ब एक अर्ब २४ करोड रुपैयाँले बचतमा
– गत वर्षको दुई खर्ब ४९ अर्ब २६ करोड रुपैयाँको तुलनामा वृद्धि

प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी:

– छ महिनाको अवधिमा आठ अर्ब १७ करोड (इक्विटी मात्र) भित्रिएको छ
– गत वर्षको छ अर्ब ४८ करोड रुपैयाँको तुलनामा वृद्धि

मुद्रास्फीतिको प्रवृत्ति

उपभोक्ता मूल्य मुद्रास्फीति उल्लेख्य रूपमा घटेको छ:

– पुस महिनामा वार्षिक विन्दुगत मुद्रास्फीति: २.४२ प्रतिशत
– गत वर्षको सोही महिनाको ५.४१ प्रतिशतको तुलनामा घटेको
– छ महिनाको औसत मुद्रास्फीति: १.७० प्रतिशत (गत वर्ष ४.९७ प्रतिशत)

मूल्य परिवर्तनका मुख्य क्षेत्र:

– खाद्य तथा पेय पदार्थ: -०.०९ प्रतिशत (ऋणात्मक मुद्रास्फीति)
– गैरखाद्य वस्तु तथा सेवा: ३.८१ प्रतिशत

उल्लेख्य वृद्धि:

– विविध वस्तु तथा सेवा: २१.७५ प्रतिशत
– शिक्षा: ७.५६ प्रतिशत
– कपडा तथा जुत्ता चप्पल: ५.२९ प्रतिशत
– फलफूल: ५.२० प्रतिशत

उल्लेख्य कमी:

– दाल तथा गेडागुडी: -५.५२ प्रतिशत
– मरमसला: -३.९२ प्रतिशत
– खाद्य पदार्थ: -३.७० प्रतिशत

आर्थिक महत्व

रेमिटेन्सको वृद्धि नेपालको अर्थतन्त्रको मुख्य आधार बनिरहेको छ। यसले विदेशी मुद्रा आर्जन र घरायसी उपभोगलाई समर्थन गरिरहेको छ। वैदेशिक रोजगारीका लागि युवा पलायनमा कमी नआएको अवस्थामा रेमिटेन्स प्रवाह नेपालको बाह्य क्षेत्र स्थिरताको मेरुदण्ड बनेको छ।

केन्द्रीय बैंकले विदेशी विनिमय सञ्चितिको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन, कुल आयात र विस्तृत मुद्रा प्रदायसँगको अनुपात पुस मसान्तमा क्रमशः ५३.१ प्रतिशत, १५०.७ प्रतिशत र ४०.५ प्रतिशत रहेको जनाएको छ।

बर्षौंदेखि नेपालीहरू मात्रै काम खोज्दै विदेश जान्छन् भन्ने भाष्य अब परिवर्तन भइरहेको देखिन्छ। नेपालमा पनि विदेशी कामदारहरू आई काम गरिरहेका छन् र तिनीहरूले पनि आफ्नो कमाइ आफ्नो देश फर्काइरहेका छन्। तर, कामको प्रकृति र गुणस्तरमा भने अझै पनि ठूलो फरक रहेको छ। नेपाली कामदारहरू प्रायः असुरक्षित र न्यून तहको काम गर्दै छन् भने विदेशी कामदारहरूले नेपालमा प्राविधिक र सम्मानित काम गरिरहेका छन्।

स्रोत: नेपाल राष्ट्र बैंक मासिक तथ्यांक, पुस २०८२